Lần đầu lái ô tô điện: bật tắt xe không tiếng máy, tăng tốc nhanh, phanh tái sinh và chế độ một bàn đạp
Cập nhật: 31/10/2026. Bài dựa trên tài liệu của hãng xe (VinFast, Nissan, Volvo) và quy định đã dẫn nguồn; mỗi mẫu xe có cách bật, tắt và cài đặt khác nhau, hãy đọc sách hướng dẫn sử dụng của chính xe bạn.
Chị Hoa ở Yên Mỹ quen lái xe xăng số tự động. Nhà vừa đổi sang ô tô điện, sáng đầu tiên chị bấm nút mà không nghe tiếng máy, không chắc xe đã "nổ" chưa, lại lo nhả ga thì xe giật, đạp ga thì xe vọt.
Tình huống minh họa: nhân vật và sự việc là giả định. Các hướng dẫn trong bài lấy từ tài liệu của hãng xe và văn bản có dẫn nguồn.
Trả lời nhanh: Xe điện bật lên không có tiếng máy; nhìn đèn báo sẵn sàng (Nissan gọi là READY). VinFast lưu ý: không có tiếng ồn động cơ không có nghĩa là xe đã tắt. Xe tăng tốc gần như tức thì, nên nhấn ga nhẹ. Chế độ một bàn đạp giúp nhả ga là xe giảm tốc, nhưng không thay được chân phanh. Âm cảnh báo người đi bộ chỉ phát ở tốc độ thấp, nên qua ngõ, chợ, cổng trường phải đi chậm.
Bước 1: Bật xe, nhìn đèn chứ đừng nghe tiếng
Sách hướng dẫn Nissan Leaf 2025 mô tả cách bật: phanh đỗ đã kéo, cần số ở P, đạp chặt chân phanh rồi bấm nút nguồn; đèn "READY to drive" sáng là xe có thể chạy. Tắt xe: về P rồi bấm nút nguồn về OFF.
Tài liệu ứng phó khẩn cấp xe VinFast VF 3 (dành cho lực lượng cứu hộ) ghi: "Không có tiếng ồn động cơ không có nghĩa là xe đã tắt máy"; xe có thể chuyển động im lặng cho đến khi tắt hoàn toàn.
Khoản 2 Điều 18 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định khi đỗ xe, người lái chỉ được rời khỏi xe khi đã sử dụng phanh đỗ xe hoặc biện pháp an toàn khác. Xem thêm Phanh tay điện tử và Auto Hold.
Bước 2: Ra đường làng, nhấn ga nhẹ hơn thói quen
Volvo Việt Nam viết: "Động cơ điện tạo ra mô-men xoắn đầy đủ ngay khi bạn chạm vào bàn đạp". Vì vậy, đạp ga theo phản xạ xe xăng có thể làm xe vọt hơn dự định. Nên tập ở sân rộng, đường vắng trước; khi lùi, ra vào cổng thì nhấn ga thật nhẹ, sẵn chân phanh.
Bước 3: Phanh tái sinh và chế độ một bàn đạp
Phanh tái sinh (phanh tái tạo): khi xe giảm tốc, năng lượng được nạp lại vào pin. Volvo viết phanh tái tạo "có thể mở rộng phạm vi hoạt động" và "giảm mài mòn má phanh". Trang cộng đồng VinFast Mỹ mô tả người lái kích hoạt tái sinh chỉ bằng cách nhấc chân khỏi bàn đạp ga.
Lái một bàn đạp: Volvo tóm gọn "Nhấn để đi, nâng để giảm tốc độ". Lần đầu nhả ga nên nhả từ từ để người ngồi sau không bị chúi.
Sách hướng dẫn Nissan Leaf 2025 (chế độ e-Pedal) cảnh báo:
- Hệ thống "không được thiết kế để và sẽ không dừng hẳn xe"; người lái luôn phải tự chịu trách nhiệm.
- Không dựa hoàn toàn vào chế độ này; đạp phanh tùy tình huống giao thông và mặt đường.
- Khi lực giảm tốc không đủ, phải đạp phanh, nhất là khi xe chở hành lý quá nặng, xuống dốc gắt, đường đóng băng.
- Đặc tính bàn đạp ga thay đổi nhiều; kiểm tra chế độ đang bật hay tắt trên màn hình trước khi chạy.
Báo Lào Cai (18/7/2025, dẫn plo.vn) đưa tin Trung Quốc hạn chế lái một bàn đạp trên xe điện mới, để phanh thông thường làm mặc định, vì lo người lái quá phụ thuộc phanh tái tạo sẽ phản ứng chậm khi khẩn cấp.
Bước 4: Xe êm, người đi bộ khó nghe thấy
Ủy ban châu Âu (3/7/2019) cho biết từ 01/7/2019 mọi kiểu loại xe điện, xe hybrid mới ở EU phải có thiết bị phát âm thanh, hoạt động đến khoảng 20 km/h và khi lùi; từ 01/7/2021 bắt buộc với mọi xe điện mới.
Nissan Leaf 2025 cũng có hệ thống âm báo cho người đi bộ: âm thanh tắt khi xe chạy trên khoảng 30 km/h, bật lại khi giảm dưới khoảng 25 km/h, và khi gài số lùi thì vẫn phát kể cả lúc xe đứng.
Nghĩa là âm báo chủ yếu dành cho tốc độ thấp. Qua ngõ xóm, chợ phiên, cổng trường, người lái phải chủ động đi chậm, giữ khoảng cách, quan sát kỹ.
Điều ít người biết: "im lặng" không phải là "đã tắt"
Xe đứng im, không tiếng động chưa chắc đã tắt (tài liệu VinFast). Thói quen đúng: về P, phanh đỗ, tắt nguồn, nhìn đồng hồ rồi mới mở cửa.
Bảng tra nhanh: xe xăng và xe điện khác gì khi lái
| Việc | Xe xăng quen thuộc | Ô tô điện | Nên làm |
|---|---|---|---|
| Biết xe đã bật | Nghe tiếng máy | Không có tiếng máy | Nhìn đèn/chữ báo sẵn sàng (Nissan: READY) |
| Tắt xe | Tắt máy | Về P, bấm nút nguồn về OFF (Nissan) | Kiểm tra đồng hồ đã tắt trước khi rời xe |
| Đạp ga khi xuất phát | Xe lấy đà từ từ | Mô-men xoắn gần như tức thì (Volvo) | Nhấn ga nhẹ, nhất là khi lùi, vào cổng |
| Nhả ga | Xe trôi | Xe tự giảm tốc nhờ phanh tái sinh | Nhả ga từ từ, báo trước người ngồi sau |
| Chế độ một bàn đạp | Không có | Không được thiết kế để dừng hẳn xe (Nissan) | Luôn sẵn chân phanh |
| Âm thanh cho người đi bộ | Tiếng máy | Âm báo ở tốc độ thấp (EU: đến khoảng 20 km/h; Nissan: tắt trên khoảng 30 km/h) | Đi chậm ở ngõ, chợ, cổng trường |
Quay lại sân nhà chị Hoa
Nếu làm lại, chị Hoa chỉ cần đạp phanh, bấm nút, chờ đèn báo sẵn sàng, tập vài vòng trong sân cho quen ga và phanh tái sinh rồi mới ra đường làng. Việc cần làm:
- Đọc mục bật/tắt xe, phanh tái sinh trong sách hướng dẫn xe mình.
- Đi chậm ở nơi đông người đi bộ; xuống xe chỉ khi đã về P, phanh đỗ, tắt hẳn.
- Trước chuyến đi xa, xem thêm bài Đi xa bằng ô tô điện: lên kế hoạch sạc.
Nếu chưa quen tự lái xe điện mà cần đi ngay, có thể đặt xe Taxi Yên Mỹ: xe điện VinFast Limo Green 7 chỗ, chốt giá trước khi đi, tài xế gọi trước khi đến.
Nguồn tham khảo:
- VinFast: VF 3 EV, Hướng dẫn ứng phó khẩn cấp (PDF)
- VinFast (cộng đồng chủ xe Mỹ): What is Regenerative Braking and How to Use It?
- Nissan Leaf 2025 Owner's Manual: Starting the EV system
- Nissan Leaf 2025 Owner's Manual: e-Pedal system
- Nissan Leaf 2025 Owner's Manual: e-Pedal system operation
- Nissan Leaf 2025 Owner's Manual: e-Pedal system limitations
- Nissan Leaf 2025 Owner's Manual: Approaching Vehicle Sound for Pedestrians (VSP)
- Volvo Cars Việt Nam: Cách thức hoạt động của ô tô điện
- Ủy ban châu Âu: Electric and hybrid cars: new rules on noise emitting to protect vulnerable road users (3/7/2019)
- Báo Lào Cai: Trung Quốc siết chặt chế độ lái một bàn đạp trên ô tô điện vì an toàn (18/7/2025)
- Xây dựng chính sách, pháp luật (Báo Điện tử Chính phủ): Toàn văn Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ
