Gặp xe cứu thương, cứu hỏa, công an: nhường đường thế nào cho đúng, không nhường phạt bao nhiêu?
Cập nhật: 20/10/2026. Áp dụng Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (đã sửa đổi bởi Luật 118/2025/QH15) và Nghị định 168/2024/NĐ-CP (đã sửa đổi bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP).
Tiếng còi ưu tiên vang lên phía sau, giữa dòng xe đông trên QL5 giờ tan ca, nhiều người lúng túng: dừng lại, tạt vào lề hay cứ đi tiếp? Mỗi phút chậm trễ có thể ảnh hưởng tới một ca cấp cứu hay một đám cháy. Luật quy định khá rõ việc phải làm, và mức phạt khi không nhường đường không hề nhẹ.
Xe nào là xe ưu tiên, thứ tự ra sao?
Khoản 2 Điều 27 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 xếp thứ tự ưu tiên khi đi qua nơi đường giao nhau, từ cao xuống thấp:
- Xe chữa cháy của lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, xe của lực lượng khác được huy động đi chữa cháy.
- Xe quân sự, xe công an, xe của Viện kiểm sát đi làm nhiệm vụ khẩn cấp; đoàn xe có xe Cảnh sát giao thông dẫn đường.
- Xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu.
- Xe hộ đê; xe đi làm nhiệm vụ cứu nạn, cứu hộ, khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật.
- Đoàn xe tang.
Xe nhà chở người bệnh không nằm trong danh sách này, nên không phải là xe ưu tiên.
Nhận biết xe ưu tiên
Khoản 3 Điều 27, đã được Luật 118/2025/QH15 sửa đổi (hiệu lực 01/7/2026), quy định xe thuộc bốn nhóm đầu phải phát tín hiệu ưu tiên:
- Xe chữa cháy và xe cứu thương: đèn nhấp nháy màu đỏ.
- Xe quân sự, công an, kiểm sát làm nhiệm vụ khẩn cấp, xe Cảnh sát giao thông dẫn đường: đèn nhấp nháy xanh, đỏ.
- Xe hộ đê, xe cứu nạn, cứu hộ, khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp: đèn nhấp nháy màu xanh.
Mức phạt trong Nghị định 168 áp dụng khi không nhường đường xe ưu tiên đang phát tín hiệu ưu tiên đi làm nhiệm vụ.
Nhường đường thế nào cho đúng?
Khoản 5 Điều 27: khi có tín hiệu của xe ưu tiên, người tham gia giao thông phải giảm tốc độ, đi sát lề đường bên phải hoặc dừng lại để nhường đường. Trạm thu phí phải ưu tiên cho xe ưu tiên đi qua trong mọi trường hợp. Điểm l khoản 3 Điều 12 cũng yêu cầu người lái phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại khi gặp xe ưu tiên.
Ngược lại, khoản 4 Điều 27 cho xe ưu tiên (bốn nhóm đầu) không bị hạn chế tốc độ, được đi vào đường ngược chiều, đi bất kể tín hiệu đèn. Trên cao tốc, xe ưu tiên chỉ được đi ngược chiều trên làn dừng khẩn cấp. Xe ưu tiên vẫn phải chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông.
Cách làm an toàn:
- Nhìn gương, xác định xe ưu tiên đang đến từ hướng nào.
- Bật xi nhan, giảm tốc, tấp dần sang phải. Không phanh gấp giữa làn.
- Ở ngã tư, nếu chưa vào giao lộ thì dừng lại, để xe ưu tiên đi trước.
- Không bám sát phía sau xe ưu tiên để "đi nhờ" qua chỗ tắc.
Đang dừng đèn đỏ mà xe cứu thương đến sát phía sau?
Theo Tạp chí Luật sư (23/3/2026), Cục Cảnh sát giao thông cho biết: khi đang dừng đèn đỏ, phía sau có xe cấp cứu, xe chữa cháy mà đường ùn, người lái có thể đi qua vạch dừng rồi đi sát vào lề phải để nhường đường. Trường hợp này được xem là tình thế cấp thiết. Theo khoản 1 Điều 11 Luật Xử lý vi phạm hành chính, không xử phạt hành vi vi phạm trong tình thế cấp thiết.
LuatVietnam lưu ý cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét quá trình trước, trong và sau khi nhường đường, nên không phải cứ nói "nhường xe ưu tiên" là được miễn. Theo hướng dẫn được Tạp chí Luật sư dẫn lại, nếu nhận thông báo phạt nguội trong tình huống khẩn cấp, người lái mang giấy tờ và bằng chứng (video, hình ảnh...) đến cơ quan Cảnh sát giao thông để được xác minh. Camera hành trình là bằng chứng tốt nhất.
Mức phạt khi không nhường đường xe ưu tiên
| Phương tiện | Mức phạt | Trừ điểm | Căn cứ (NĐ 168/2024) |
|---|---|---|---|
| Ô tô | 6 – 8 triệu đồng | 4 điểm | điểm b khoản 6, điểm b khoản 16 Điều 6 |
| Xe mô tô, xe gắn máy | 4 – 6 triệu đồng | 4 điểm | điểm đ khoản 7, điểm b khoản 13 Điều 7 |
| Xe đạp, xe đạp điện, xe thô sơ (gây cản trở xe ưu tiên) | 150.000 – 250.000 đồng | Không | khoản 2 Điều 9 |
Hành vi bị phạt ở ô tô và xe máy là "không nhường đường hoặc gây cản trở xe được quyền ưu tiên đang phát tín hiệu ưu tiên đi làm nhiệm vụ". Nghị định 238/2026/NĐ-CP không sửa các mức này.
Trừ 4 điểm là một phần ba số điểm của bằng lái. Xem thêm: Bằng lái 12 điểm: lỗi nào bị trừ, bao lâu được phục hồi.
Mẹo nhỏ
- Tắt bớt nhạc, hạ cửa kính một chút khi đi đường đông để nghe được còi ưu tiên.
- Trên đường hẹp, mỗi chiều một làn, tấp hẳn vào lề phải và giảm tốc để xe ưu tiên vượt qua.
- Đi xe máy: không quay đầu, không lách ngang trước mũi xe ưu tiên. Dừng sát lề là cách an toàn nhất.
Bài viết tổng hợp để tham khảo, theo văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm cập nhật. Khi cần dùng cho việc pháp lý, hãy đối chiếu văn bản gốc.
Nguồn tham khảo:
- Cổng TTĐT Chính phủ: Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, bản có chú thích sửa đổi theo Luật 118/2025/QH15 (PDF)
- Cổng TTĐT Chính phủ: Luật 118/2025/QH15 (văn bản gốc)
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP (toàn văn)
- Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 168/2024
- Tạp chí Luật sư: Cục CSGT phản hồi thắc mắc về việc vượt đèn đỏ khi chở người đi cấp cứu
- LuatVietnam: Vượt đèn đỏ để nhường đường cho xe ưu tiên có bị xử phạt?
- LuatVietnam: Không nhường đường cho xe cấp cứu, tài xế ô tô bị phạt bao nhiêu?
- Báo Pháp luật Việt Nam: Vượt đèn đỏ để nhường đường cho xe ưu tiên có bị xử phạt?
- Tạp chí Luật sư: Mức phạt người đi xe đạp, xe thô sơ theo Nghị định 168
